Байгаль орчин, нөхөн сэргээлтийн бодлого

-БАЙГАЛЬ ОРЧИН, НӨХӨН СЭРГЭЭЛТИЙН БОДЛОГО-

Уул уурхайн салбарт үйл ажиллагаа явуулсан цагаасаа эхлэн байгаль орчноо хайрлан хамгаалах, ашиглалт явуулсан талбайгаа унаган төрхөнд нь ойртуулан нөхөн сэргээлтийн ажлыг хийхийг чухалчилан үзэж үйл ажиллагааныхаа салшгүй хэсэг болгон ирлээ. 

Бид байгаль орчинд сөрөг нөлөө хамгийн бага байх сүүлийн үеийн дэвшилтэт технологийг ашиглах, нөхөн сэргээх бодлогын уялдааг сайжруулж, экологийн баримжаатай бодлогыг хэрэгжүүлэн ажилладаг.

Ашиглалт олборлолт явуулсан бүх талбайдаа 100% техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлтийг график төлөвлөгөөний дагуу тусгайлан хөрөнгө, хүч гарган мэргэжлийн өндөр түвшинд хийж гүйцэтгэдэгээрээ бусад уул уурхайн компаниуддаа үлгэр дуурайлал болж байна.

БИД НӨХӨН СЭРГЭЭЛТИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНДАА: 

• Байгаль хамгаалал, олборлолтыг нягт уялдуулах замаар байгалийг байнгын эзэмшил тордолт, хараа хяналттай болгож, нутгийн хүн амд түшиглэсэн байгалийн нөөцийн менежментийг бүрдүүлж, ISO 14001 стандартыг нэвтрүүлэн ажилладаг.

• Ойжуулалтандаа шинэ инновациудыг нэвтрүүлснээр жилийн дөрвөн улирлын аль ч хугацаанд мод тарих боломжтой болгож, цаг ямагт арга технологио сайжруулдаг.

• Монгол орны экосистемийн т‎энцвэрт байдлыг хадгалахад онцгой үүрэг бүхий ургамлын зүйлийг судлах, сэргээн нутагшуулах, тарималжуулах ажлыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй төлөвлөж хэрэгжүүлдэг.

• Ашигт малтмалыг байгальд ээлтэй арга, технологиор ашиглахыг дэмжиж, уурхайн үйл ажиллагааны явцад эвдэрч гэмтсэн хөрсийг нөхөн сэргээх үйл ажиллагаанд ихээхэн анхаарч ажилладаг.

• Байгалийн тэнцвэрт байдал, ой, б‎элчээр, тариалангийн талбайг хамгаалахын тулд хортон м‎эрэгч, шавьжтай тэмцэх ажлыг технологийн горимын дагуу зохион байгуулж ажилладаг.

• Орон нутгийн иргэд, олон нийтийн байгууллагын санал зөвлөмжийг өөрийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөөндөө тусган хэрэгжүүлэн ажиллахыг зорин ажилладаг.


НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ ГЭЖ ЮУ ВЭ? 

Уул уурхайн нөхөн сэргээлт гэдэг нь уурхайн олборлолтоос үүдэж эвдрэлд орсон газар болон байгалийн онцлог, газар зүйн байршилаас шалтгаалан үржил шимт өнгөн хөрс муутай газрыг нөхөн сэргээх үржил шимтэй болгож байгалийг унаган төрхөнд нь оруулах цогц ажил юм. Нөхөн сэргээлтийг техникийн болон биологийн гэж хоёр үе шаттай хийдэг.


ТЕХНИКИЙН НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ  

Аливаа ордыг олборлох уулын ажил нь нөхөн сэргээлтийн технологид шууд нөлөөлдөг. Иймээс техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлтийн ажил нь уулын ажлын нэг бүрэлдэхүүн хэсэг гэж ойлгож болно. Техникийн нөхөн сэргээлтийн технологийг олборлолт, хөрс хуулалт, дотоод овоолго үүсгэлт зэрэг уулын ажлын технологитой харилцан уялдуулж гүйцэтгэх нь хосолмол аргаар илүү их нөхөн сэргээлтийн ажил явуулах боломжийг бүрдүүлдэг.

Монполимет Групп нь нөхөн сэргээлтийн үйл ажиллагаандаа ОХУ, АНУ, ХБНГУ, Япон, БНХАУ, БНСУ зэрэг дэлхийн өндөр хөгжилтэй улс орны орчин үеийн дэвшилтэт техник тоног төхөөрөмж, технологийг нэвтрүүлэн ажиллаж байна.

Уул уурхайн ашиглалтын систем нь хөрс хуулалт, техникийн нөхөн сэргээлтийг хамтад нь түвшний тээвэрлэлттэй дотоод овоолгоор зэрэгцүүлэн хийж, гадаргууг анх байсан хэлбэрт нь оруулдаг. Техникийн нөхөн сэргээлт хийхэд дараах үе шатууд байна.





ТЕХНИКИЙН НӨХӨН СЭРГЭЭЛТИЙН ҮЕ ШАТУУД:

Нэгдүгээр үе шат: Уурхайн ашиглалт явахаас өмнө ургамлын нөмрөг бүрхэвч болох шимт хөрсийг хуулж тусад нь овоолгоор хадгалж нөхөн сэргээлтийн хамгийн эхний үе шатны ажил хийгдэж эхэлдэг.

Хоёрдугаар үе шат: Ашиглалтын үед үүссэн орон зайг дотоод овоолгоор дүүргэн “Уул уурхайн үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаагаар эвдэрсэн газрын нөхөн сэргээлт” МNS 5917:2015 стандартаар газрын гадаргын анхдагч хэлбэрт оруулж, тэгшлэн биологийн нөхөн сэргээлтэд бэлэн болгодог.

Олборлолт болон Техникийн нөхөн сэргээлтийн үйл ажиллагаандаа дэлхийн шилдэг ЭШ-10/70, ЭШ-6/45 алхагч экскаваторууд болон

Катарпиллер CAT-D9R бульдозерууд, 345D гидро-экскаватор, Коматцу D155А, D65Е бульдозерууд зэрэг техникүүдийг ашиглаж байна.

                                                                       БИОЛОГИЙН НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ

Уул уурхайн нөхөн сэргээлтийн эцсийн зорилго бол олборлолт явагдсан газрыг эдийн засгийн эргэлтэнд оруулж ашиглах явдал юм. Бид дараах зорилготойгоор байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн үйл ажиллагааг явуулж байна.

•Малын бэлчээр бий болгох

•Ой модны төгөл бий болгох

•Жимсний ойн бутны төгөл бий болгох

•Нуур, цөөрөм  байгуулж,  загас үржүүлэг болон амьтад өсөж үржих экологийн таатай орчин бий болгох


МАЛЫН БЭЛЧЭЭРИЙН ОЛОН НАСТ ТАРИАЛАЛТ

Бэлчээрийн ургамал тариалахын өмнө хөрсний үржил шимийн үзүүлэлтийг тодорхойлж, хөрсний шинжилгээг тогтмол хийдэг. Мөн газар тариалангийн агро техникээр борнойдох, булдах, сийрэгжүүлэх зэргээр хөрсийг боловсруулж бэлтгэсний дараа байгалийн гаралтай нэмэлт био бордоогоор 250-300кг/га нормоор борддог. Ийнхүү тариалахдаа ОХУ-ын МТЗ-82, СЗС-3.6 үр тарианы үрслэгч төхөөрөмжөөр гүйцэтгэж байна.

ОХУ болон дотоодын олон төрлийн олон наст бэлчээрийн ургамлыг тариалж байна. Үүнд: Шар царгас, Согоовор, Өлөн өвс, Ерхөг, Хиаг, Ботууль зэрэг бэлчээрийн ургамлаас гадна олон наст зүлэгний үрийг дангаар нь болон хольж тариалж байна.

MNS 5918 : 2008 "Эвдэрсэн газрыг нөхөн ургамалжуулах" стандартыг баримталдаг.




ОЙЖУУЛАЛТ

Биологийн нөхөн сэргээлт ургамалжуулалтын ажлын нэг үндсэн чиглэл нь Тосонгийн ордын суналтын дагуу модны ногоон төгөл байгуулах буюу ойжуулах ажил юм. Одоогийн байдлаар тус уурхайд ойжуулалтын ажлаар нийт 5,5 км урттай 7 хэсэг ойн төглийг байгуулаад байна. Үүнд улиас, хайлаас, бургас, чацаргана, үхрийн нүд, торлог зэрэг нийт 100000 гаруй модыг тарьж ургуулан арчилж байна.

Тарьсан моддын хамгийн өндөр нь 8-12 настай улиас 6-7 метр өндөр ургасан бөгөөд одоо бие даан ургаж ойн хэв шинжийг бүрдүүлээд байна. Ойжуулалт хийснээр хөрс тогтворжин, хөрсний үржил шимийн био масс нэмэгдэж ургамлын төрөл зүйлүүд болон биологийн олон янз байдал олширч тухайн бүс нутгийн анхдагч хэв шинж бүрдэж эхлээд байна.



ЖИМСНИЙ МОД БУТНЫ ОЙН ТӨГӨЛ

“Монполимет Групп" нь Төв аймгийн Заамар сумын нутгийн иргэдийн хүсэлтээр 2011 онд биологийн нөхөн сэргээлт хийсэн талбайдаа чацаргана, үхрийн нүд, үрэл, монос зэрэг жимсний мод, бутыг тарьж ургуулж байна. 

  • Нийт 5 га талбайд жимсний мод, бутны талбайг бий болгосон.
  • Тарьсан мод бутнууд 2014 оноос эхлэн үр жимсээ өгч эхэлсэн.
  • Анхны тарьсан моднууд нь одоо 12 настай.

Нутгийн ард иргэд цаашид жимсний мод бут тарьсан талбайгаас жимс хурааж амьдрал ахуй болон хүнсний хэрэглээндээ хэрэглэснээр энэхүү талбай бүрэн утгаараа эдийн засгийн эргэлтэнд орох боломж бүрдэж байгаа юм.





ХИЙМЭЛ НУУР ЦӨӨРӨМ БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТ

Монполимет группийн биологийн нөхөн сэргээлт ажлын нэг үндсэн чиглэл нь хиймэл нуур цөөрөм байгуулах юм.

Тус ажлын хүрээнд 2001 онд Булган аймгийн Бүрэгхангай суманд 16га талбай бүхий сэлгэгдэх цэнгэг уст Тосон нуурыг байгуулсан юм. 2011 онд МУ-ын гадаргын усны тооллогоор хүний гараар бий болгосон анхны хиймэл нуурыг цэнгэг уст нуур гэж бүртгэсэн

  • Тосон нуурын нийт хэмжээ 16 га талбай.
  • Тосон нуурын хамгийн урт хэсэг нь 710м
  • Хамгийн өргөн хэсэг 350м
  • Хамгийн богино хэсэг 110м
  • Нуурын дундаж гүн 6мХамгийн гүн хэсэг 11м байдаг.

Тосон нуур нь улиас, бургас мод, зэгс, шагшуурга зэрэг олон төрлийн ургамал, нугас, дэглий, ангир, хун, хар галуу зэрэг усны шувууд болон цурхай, зэвэг, алгана, мөнгөлөг хэлтэг, амарын цулбуурт зэрэг загаснуудтай.

Тосон нуур нь олон төрлийн шувуудын зусах, мал ан амьтдын ундаалах таатай орчин болсноос гадна Монголоороо аялах аялагчдын очиж үзэх дуртай газруудын нэг болсон юм.